أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

326

قانون ( فارسى )

و اگر بدجنسى خون زياده‌روى كرده باشد و سوزش همراه داشته باشد حمره « 1 » و ورم باد سرخ را به وجود مىآورد كه دردش سوزاننده مىباشد و كبره مىگيرد . از حمره بدتر آتش پارسى است كه آن نيز از خون پرمايهء بد ناشى مىشود . اگر خون بد و ناپسند اما كم‌مايه است ، سبب نوعى فلغمونى مىشود كه تمايل به حمره دارد - كه آن هم بد و پليد است . يعنى اگر بسيار كم‌مايه و در درجهء دوم كم‌مايگى و رقت باشد ، همان حمرهء فلغمونى را به بار مىآورد . و اگر حالت بدجنسىاش بيشتر بوده و كم‌مايگى بسيار نباشد ، حمره‌اى را سبب مىشود كه تاولها و حباب ماننده‌هايى دارد و دردش سوزناك است و كبره مىگيرد . اگر ورم از اثر خلط صفرا است ، آن هم چند حالت دارد : 1 - اگر مادهء به وجودآورندهء جوش صفراست و صفرايى بسيار نرم و كم‌نيرو است ، در زير پوست بند نمىآيد و از آنجا كه صفرا تندمزاجى دارد . احتمال بروز سه نوع جوش مىرود : الف - ممكن است جوش مورچگى ( نمله ) بر پوست پيدا شود . ب - شايد جوش ساعيه از پوست سر برآورد كه جوشى است نرم‌تر از جوش مورچگى . ج - احتمال دارد جوش ساعيهء خوره‌اى پديد آيد كه جوشى است بدجنس . 2 - اگر مادهء خلط صفرائى به وجودآورندهء جوش نسبتا پرمايه باشد ، يعنى رقيق باشد امّا نسبت به نوع بسيار رقيق غليظ باشد و مزاجش به آن گرمى و تندى نباشد و بيشتر از حالات اوّل در داخل آستر پوست قرار گيرد و با مادهء بلغمى مخلوط باشد ، جوش مورچگى درشت از نوع جوش گاورسى در پوست نمودار مىشود كه از جوش مورچگى سابق الذكر التهابش كمتر است و تحليل رفتنش بيشتر به تأخير مىافتد . 3 - اگر مادهء خلط صفرايى به وجود آورندهء جوش در بدن ، غليظتر و بدجنس‌تر باشد جوش مورچگى خوره‌اى پديد مىآيد . 4 - اگر مادهء خلط صفرائى سبب پيدايش جوش در بدن قوامش از قوام خون غليظتر و در عين حال بدجنس و ناپسند باشد ، سبب پيدايش باد سرخ ( حمرهء بدجنس ) مىشود . همهء اين حالات ناشى از صفرا كه سبب برآوردن جوش از پوست مىشوند بايد از نوع بد و ناپسند باشد . تفاوت جوشها فقط بستگى به ميزان بدى و پرمايگى ماده دارد . هرگاه حالت چنين مادهء خلطى - كه سبب جوش برآوردن مىشود - تغيير يافت و تغيير يافتن به سوى لطيف‌تر شدن بود ، طبيعت آن را به خارج مىراند و نمىگذارد در زير پوست جايگير شود . و هرآنچه از جنس جوش كه از آن حاصل مىشود و در خود پوست و نزديكيهاى آن پديد مىآيد و در داخل ريشه ندارد . اگر مادهء خلط به وجودآورندهء ورم گرم در اندازه بسيار باشد و ورم بسيار بزرگ به بار آورد ،

--> ( 1 ) - حمره : نوعى بيمارى وبائى است كه سبب تب مىشود و لكه‌هاى سرخ بر پوست ديده مىشود . اگر خراش يا زخمى در پوست نباشد ، ميكروبش به داخل سرايت نمىكند - المنجد .